...

SOBESOS KAZILARI

Kent Hakkında

Günümüzde Sobesos olarak tanımlanan antik yerleşim Nevşehir İlinin Ürgüp İlçesine yaklaşık 25 km uzaklıkta bulunan Şahinefendi köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Damsa Vadisinin güneyinde etrafını saran alçak tepelikler arasında bulunan kent Damsa Çayı özüne yakın bir konumda bulunmaktadır. Bugün yerleşimin bulunduğu noktada şimdilik MS 4. yy. ile başlayan kamusal, sivil ve dinsel mimari örneklerinin bir arada takip edildiği çeşitli yerleşim kalıntıları mevcuttur. Bu yerleşim kalıntıları, primitif ve bölgesel üslubuyla kırsal bir nitelik sergilemesine rağmen Kapadokya geneli yerleşimlerinin niteliği düşünüldüğünde son derece sıra dışı bir görünüme sahiptir.

Sobesos antik yerleşimi; Damsa Vadisinin güney uçta bir çengel gibi kıvrılan 3. ve 4. ara kollarının kesişim noktası üzerinde kurulmuştur. Yerleşim doğu ve güneydoğusunda bulunan alçak tepeliklerin arasında hafif bir eğimle yükselen yamaca doğru uzanmaktadır. Bu haliyle batıya bakan vadi düzlüğüne görece hakim bir konuma sahiptir. Sobesos ismine bir yerleşim adı olarak ilk kez VI. Leon’un yönetimine (MS. 886-912) denk gelen ve 901-907 arasına tarihlendirilen piskoposluk listelerinde yer verilir. Sonraki dönemlerde ise bir daha bir yerleşim ya da psikoposluk adı olarak “Sobesos” ismine rastlanılmaz. Yalnızca Bizans Psikoposlarının 1270 yılına tarihlenen Ermenice çevirisinde “Samesos” ismi kullanımı dikkat çeker ve bu isimlendirme bölgede ilk araştırmaları yürüten Jerphanion tarafından yerleşiminin sınırı olan Tamisos(Taşkınpaşa) ile Sobesos arasındaki ses birleşimiyle oluşturulan bir yer adı olarak yorumlanır. 13. yy.’a tarihlenen bu birleşik “Samesos” adından sonra ise uzunca bir süre ilgili dönem kayıtlarının eksikliği nedeniyle yerleşimin ismine rastlanılmaz. Bununla birlikte yerleşimin adı Cumhuriyet Dönemi kayıtlarında ise Süveşe, Süveş, Söviş gibi isimler ile anılır.